Wersja do wydrukuWersja do wydruku

pokoj zabytkiPokój to dla mnie jedno z najciekawszych miejsc Opolszczyzny. Choć dzisiaj zapomniane, przed wojną tętniło życiem. Mieszkał tu nawet Carl Weber, a bywało i więcej znakomitych postaci.

Spacer po opuszczonym parku pośród potężnych pokoj zabytkidrzew i zdziczałych rododendronów, ruin budowli oraz resztek rzeźb może być nie lada przeżyciem. Wszystko zależy od pory roku, w jakiej się tu wybierzemy. Chyba najciekawiej park prezentuje się wiosną i na jesieni.
 
Pokój ma dość niezwykłą historię. Osada została założona w 1748 roku przez księcia wirtembersko-oleśnickiego Karla Christiana. Pierwotnie istniał tu jedynie zwierzyniec, dopiero po pożarze drewnianej rezydencji postanowiono rozbudować miejscowość. I tak, za wzór obrano modne wówczas miasto Karlsruhe w Badenii, od którego Pokój przejął także i nazwę używaną do 1945 roku – Carlsruhe.
 
pokoj zabytkiW centrum miejscowości powstał pałac, z którego w 8 kierunkach rozchodziły się gwiaździście aleje. Pomiędzy nimi architekt całego założenia, Georg Wilhelm Schirrmeister, zaprojektował na planie dwóch okręgów budynki gospodarcze. W ten sposób podkreślono znaczenie rezydencji jako głównego punktu całej miejscowości.
 
Jedna z alej prowadziła do kościoła ewangelickiego zbudowanego w stylu rokokowym w latach 1765-75. Na drugim krańcu powstał znacznie później kościół katolicki. Za pałacem zbudowanym w latach 1752-57 powstał ogród francuski z labiryntami i amfiteatrem. Dość szybko, bo jeszcze w końcu XVIII wieku Heinrich Friedrich Eugen von Württemberg założył za nim park angielski rozpościerający się między dwoma alejami.
 
W parku powstały liczne budowle ogrodowe, wśród pokoj zabytkiktórych najbardziej znanymi były: pałacyk na Winnej Górze (zbud. w 1780 roku, zniszczony na początku XX wieku; jego nazwa pochodzi od upraw winorośli prowadzonych przez księcia), pałac szwedzki (zbud. w 1763 roku, spalony w 1912 roku), pałacyk letni (zbud. w 1805 roku, rozebrany w 1930 roku) i świątynia Apollina (zbud. w 1820 roku). Wędrówki po parku urozmaicały rzeźby na postumentach, z których kilka dochowało się do dziś.
 
W 1945 roku zniszczono całe centrum miejscowości wraz z pałacem i zabudową gospodarczą. Dziś pozostało po nim jedynie dziwne rondo w polu. Zobaczyć można kościół ewangelicki z lat 1765-75, dzieło architekta Georga Wilhelma Schirrmeistera. W środku zachował się (unikat!) ołtarz ambonowy, a także malowane na biało rokokowe balkony i loża kolatorska. Ciekawostką są żeliwne płyty nagrobne w kruchcie. Obok kościoła znajduje się cmentarz, na którym warto odnaleźć nagrobek Heinricha von Burgsdorfa z 1806 roku. Figurę płaczącej nad urną kobiety wyrzeźbił znakomity niemiecki artysta – Johann Georg Schadow, twórca kwadrygi na Bramie Brandenburskiej.
 
Po drugiej stronie ronda można zobaczyć neobarokowy kościół katolicki z lat 1907-09.
 
Po licznych budowlach ogrodowych nie zostało wiele. Zanurzając się w parkowe alejki, natknąć się można na ruiny świątyni Apollina (z 1820 roku), zwanej też świątynią Matyldy. Podobno Eugen von Württemberg postawił ją po śmierci swojej przedwcześnie zmarłej żony. Świątynia stoi na wzgórzu otoczonym wodą i jest niedostępna.
 
pokoj zabytkiNieco dalej, po minięciu fragmentów kilku rzeźb, wychodzi się na polankę, na której dominuje pomnik śpiącego lwa na postumencie. Odlaną z brązu rzeźbę otaczają zdziczałe rododendrony. Śpiący wiecznym snem lew upamiętnia ks. Eugena von Württemberga. Dzieło to zostało odlane w 1863 roku w Gliwicach, a powstało z tej samej formy, co słynny lew oddany ostatnio przez miasto Warszawę Bytomiowi.
 
Idąc w głąb parku, natkniemy się na kolejne zniszczone rzeźby na postumentach – niektóre z nich nie mają rąk lub głów. Trudno dziś rozpoznać, kogo miały przedstawiać. Ciekawy jest również zachowany neogotycki postument o nieznanej funkcji (kapliczka?). Wśród gęstych krzaków (ok. 0,5 km za lwem) rośnie najpotężniejsza w Polsce sosna wejmutka o obwodzie przekraczającym 5 metrów. Drzewo ma charakterystyczny pień z gałęziami zaczynającymi się prawie u dołu i prowadzącymi równolegle do strzały (pnia). Można przypuszczać, iż zostało ono zasadzone podczas zakładania parku w 1780 roku.
 
Pokój ma w sobie kilka mało znanych perełek – ciekawostek rzadko opisywanych w przewodnikach. Na pewno warto to miejsce odkryć.
 

Informacje praktyczne:

Pokój leży w woj. opolskim przy drodze nr 454 w kierunku Namysłowa. Od Opola jest ok. 30 km. Park należy do gminy, jest jednak opuszczony, można go więc zwiedzać o dowolnej porze. O wejście do kościoła ewangelickiego trzeba poprosić pastora w pastorówce obok kościoła.

Tekst i zdjęcia: Jakub Jagiełło

 

 

ZałącznikWielkość
pokoj.pdf441.79 KB