Pałac w Miastkowie Kościelnym
Początkiem obecnej rezydencji w Miastkowie Kościelnym był parterowy dwór, wzniesiony najprawdopodobniej na początku XIX wieku dla rodziny Bnińskich. W połowie stulecia budynek powiększono o parterowe skrzydło, połączone z głównym korpusem arkadowym łącznikiem. Decydująca przebudowa nastąpiła jednak dopiero za czasów Ignacego Gąssowskiego, który odziedziczył dobra miastkowskie po podziale majątku rodzinnego w 1871 roku. W 1876 roku rozpoczął on gruntowną modernizację siedziby, ukończoną cztery lata później. Wtedy dawny dwór otrzymał bardziej reprezentacyjny, pałacowy charakter: podwyższono część korpusu o piętro, dobudowano wieżę i ujednolicono dekorację elewacji.
Ambitna przebudowa nie uratowała jednak majątku przed kryzysem. Pod koniec XIX wieku dobra zaczęły podupadać. Ignacy Gąssowski, nie radząc sobie z zarządzaniem, doprowadził je do ruiny, a jego dramatyczne losy zakończyły się samobójstwem. W 1897 roku majątek wystawiono na sprzedaż. Dopiero po kilku nieudanych licytacjach kupił go hrabia Jakub Potocki. Nie zamieszkał jednak w Miastkowie; gospodarstwem zarządzali dzierżawcy, m.in. Niemojewski, Sokołowski i Jan Eustachy Kowerski.
Pełny tekst o tym pałacu, archiwalne zdjęcia, ponad 20 innych rezydencji w naszym przewodniku:
Po śmierci Jakuba Potockiego w 1934 roku majątek, wraz z innymi dobrami, trafił do Fundacji im. Jakuba hr. Potockiego, powołanej do wspierania badań nad rakiem i gruźlicą.
Po 1947 roku, po upaństwowieniu, pałac przejął PGR Miastków. Na piętrze działała szkoła, na parterze mieściły się biura i mieszkania pracowników, a w latach 80. także posterunek Milicji Obywatelskiej. W 1987 roku pożar zniszczył część budynku i doprowadził do zawalenia wieży. W latach 90. obiekt, choć częściowo nadal zamieszkany, popadał w ruinę. Generalny remont rozpoczęto w 2002 roku. Dziś w pałacu działa Agroturystyka Pałac Miastków.
Architektonicznie rezydencja łączy elementy klasycyzmu i neorenesansu, z inspiracją włoską willą. Jest murowana, otynkowana, częściowo podpiwniczona, o nieregularnej, malowniczej bryle. Najbardziej charakterystycznym akcentem jest czworoboczna, trójkondygnacyjna wieża, odbudowana po zniszczeniach. Z pałacu można przejść piękną aleją grabową do pobliskiego kościoła.
fot. Jakub Jagiełło
