Pałac w Otwocku Wielkim, fot. Tomek Szejnoch

Pałac w Otwocku Wielkim powstał z inicjatywy Kazimierza Ludwika Bielińskiego herbu Junosza, późniejszego marszałka wielkiego koronnego. Prace rozpoczęto prawdopodobnie około 1682 roku, po jego powrocie z Francji i ślubie z Ludwiką Marią Morsztynówną. Rezydencja od początku miała charakter reprezentacyjny, choć była pomyślana jako letnia siedziba. Budowa i dekoracja pałacu były zasadniczo ukończone przed 1695 rokiem, kiedy Bielińscy gościli tu Jana III Sobieskiego. Autor projektu nie jest pewny: dawniej wskazywano Tylmana van Gameren, nowsze badania są ostrożniejsze i dopuszczają raczej architekta znającego jego twórczość, być może Carla Ceroniego.

Pełny tekst o tym dworze, archiwalne zdjęcia, ponad 15 innych rezydencji w naszym przewodniku:

Dwory i pałace Mazowsza: powiat otwocki
Dwory i pałace Mazowsza: powiat otwocki

W XVIII wieku pałac nadal był jedną z najważniejszych rezydencji Bielińskich. Z czasem jednak, po zmianach właścicielskich i gospodarczych, zaczął tracić dawną rangę. W XIX wieku jego losy coraz wyraźniej oddzielały się od życia folwarku. Zygmunt Kurtz w 1884 roku założył w dobrach ogromny sad, liczący ponad 20 tysięcy drzew owocowych, i przekształcił tereny folwarczne w park krajobrazowy. Na przełomie XIX i XX wieku pałac funkcjonował już jako malownicza ruina, odwiedzana przez krajoznawców. W czasie I wojny światowej stacjonowały w nim wojska niemieckie, co przyniosło rabunki i dewastację wnętrz. Kolejne zniszczenia nastąpiły podczas II wojny światowej: w 1939 roku obiekt był opuszczony i uszkodzony w około 30%, a w 1945 roku stopień zniszczeń oceniano już na około 50%.

Pałac w Otwocku Wielkim, fot. Tomek Szejnoch

Po wojnie majątek upaństwowiono. W 1946 roku rozpoczęto pierwsze prace zabezpieczające, a w latach 1947–1951 przeprowadzono szeroko zakrojone działania konserwatorskie pod kierunkiem Jana Koszczyca-Witkiewicza. Obejmowały one odgruzowanie, odbudowę dachów i stropów, wzmocnienie konstrukcji oraz częściową rekonstrukcję wnętrz. Planowano przeznaczyć pałac na instytucję kultury, lecz zamiaru tego wówczas nie zrealizowano. W kolejnych latach mieściła się tu Szkoła Melioracji, następnie zakład poprawczy dla dziewcząt, a później obiekt przejął Urząd Rady Ministrów. Do 2004 roku pozostawał kolejno w zarządzie Kancelarii Prezydenta RP, MSWiA oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Od 2004 roku działa w nim Muzeum Wnętrz w Otwocku Wielkim, oddział Muzeum Narodowego w Warszawie.

Pałac w Otwocku Wielkim, fot. Tomek Szejnoch

Architektonicznie jest to okazała barokowa rezydencja na sztucznej wyspie na jeziorze Rokola. Ma plan zbliżony do prostokąta, dwutraktowy, symetryczny układ wnętrz, alkierze, ryzalit od strony ogrodowej oraz wieże z klatkami schodowymi. Wyróżniają ją reprezentacyjne wnętrza piętra, malowidła ścienne z przełomu XVII i XVIII wieku oraz park krajobrazowy stanowiący integralną część założenia.