Top 5 najciekawszych dworów i pałaców powiatu garwolińskiego
1. Pałac w Podzamczu
Najbardziej imponująca i historycznie najważniejsza rezydencja w powiecie. Powstała na początku XIX wieku z inicjatywy Stanisława Kostki Zamoyskiego, prawdopodobnie według projektu Fryderyka Alberta Lessla. Podzamcze było nie tylko siedzibą arystokratyczną, lecz także świetnie zorganizowanym ośrodkiem gospodarczym: działały tu m.in. cegielnia, gorzelnia, browar, fabryczka tkacka i szkoła rolnicza. Pod koniec XIX wieku majątek zasłynął z ogromnej szkółki leśno-ogrodniczej Feliksa Rożyńskiego, obejmującej w 1914 roku aż 135 ha i 50 milionów sadzonek. Po 1945 roku majątek upaństwowiono, a pałac ostatecznie trafił do gminy Maciejowice; dziś jest jednym z najbardziej bolesnych przykładów niszczejącego dziedzictwa regionu.
2. Pałac w Trojanowie
Jedna z najciekawszych rezydencji pod względem formy. Pałac wzniesiono w 1868 roku, najpewniej dla Alfonsa Ordęgi, a projekt przypisywany jest Bolesławowi Pawłowi Podczaszyńskiemu. Budynek łączy charakter tradycyjnej siedziby ziemiańskiej z modnym w XIX wieku typem willi włoskiej. Najbardziej rozpoznawalnym elementem jest kwadratowa wieża-belweder. W elewacji ogrodowej zachował się motyw serliany, monogram „ABO” i data 1868. Po wojnie obiekt pełnił różne funkcje publiczne, a po prywatyzacji i remontach został przekształcony w hotel Talaria Resort & SPA.
3. Pałac w Miastkowie Kościelnym
To rezydencja o wyjątkowo malowniczej, nieregularnej bryle. Jej początkiem był parterowy dwór z początku XIX wieku, ale prawdziwie pałacowy charakter nadała jej przebudowa z lat 1876–1880, przeprowadzona przez Ignacego Gąssowskiego. Dobudowano wtedy trójkondygnacyjną wieżę, podwyższono część korpusu i ujednolicono dekorację elewacji. Styl budynku łączy klasycyzm, neorenesans i inspiracje włoską willą. Po pożarze w 1987 roku pałac popadał w ruinę, lecz od 2002 roku przeszedł remont; obecnie działa tu Agroturystyka Pałac Miastków.
4. Dwór w Żelechowie
Jeden z najcenniejszych klasycystycznych dworów powiatu. Budowany był długo, w latach 1762–1794: prace rozpoczęła Joanna Lubomirska, a zakończył Ignacy Wyssogota Zakrzewski, pierwszy prezydent Warszawy. W 1838 roku rezydencję przebudował Jan Ordęga. Dwór ma portyk toskański, wydłużony korpus i eleganckie wnętrza z zachowanym klasycystycznym wystrojem sztukatorskim. Po wojnie mieściły się tu szkoły i internat, później obiekt był zdewastowany, aż w 2006 roku trafił w ręce prywatne. Dziś funkcjonuje jako hotel Pałac Żelechów Spa & Wellness.
Ponad 20 innych rezydencji w naszym przewodniku:
5. Dwór w Borowiu
Warto go wyróżnić jako najlepiej utrzymany przykład klasycystycznej siedziby ziemiańskiej pełniącej dziś funkcję publiczną. Dwór powstał w XIX wieku dla rodziny Moszyńskich. Jest murowany, parterowy, nakryty czterospadowym dachem, z charakterystycznymi dwoma portykami: skromniejszym frontowym i bardziej reprezentacyjnym bocznym, sześciokolumnowym. Po 1946 roku budynek przejęło państwo i zaadaptowało na urząd. Obecnie nadal mieści się tu Urząd Gminy Borowie, a po remontach jego stan określany jest jako wzorowy.
